3.1 Versterken van het pensioenstelsel

Het pensioenstelsel moet een goed pensioenresultaat voor deelnemers opleveren en uitvoerbaar zijn voor pensioenfondsen en pensioenuitvoeringsorganisaties. Het is dus van groot belang dat de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel voor alle betrokkenen goed geregeld is.

Dat levert voor de vernieuwingen van het pensioenstelsel een aantal focuspunten op voor de komende jaren: de transitie naar de nieuwe contracten, communicatie over pensioenvernieuwingen, de impact op de governance van pensioenfondsen en inspelen op marktverschuivingen. De transitie naar de nieuwe contracten vraagt specifiek aandacht voor het invaren van de huidige aanspraken, evenwichtigheid tussen generaties bij de overgang naar de nieuwe contracten en oog voor de veranderingen in het nabestaandenpensioen en pensioenverdeling bij scheiding. In 2022 zullen we actief zijn op de parlementaire behandeling van de wet toekomst pensioenen en de wet pensioenverdeling bij scheiding. Dat doen we zowel achter de schermen in onderhandelingen als voor de schermen in belangenbehartiging en ondersteuning van onze leden. Daarbij zetten we in op de punten die op dat moment nog niet gewaarborgd zijn voor de uitvoering. Ook verwachten we in 2022 het wetsvoorstel voor het uitstelrecht van het bedrag ineens. Bij de wetsvoorstellen volgt ook de nodige lagere regelgeving die zal raken aan zowel uitvoerbaarheid als governance. De herziening van het nabestaandenpensioen maakt onderdeel uit van de WTP. Op weg naar de parlementaire behandeling in 2022 is er aandacht voor het partnerbegrip, dekking bij einde dienstverband, het invaren van bestaande aanspraken en voldoende bescherming bij life events. Hoewel wetgeving nog in de maak is, bereiden pensioenfondsen zich al volop voor op de transitie naar de nieuwe contracten. De Pensioenfederatie biedt haar leden de komende jaren vanuit een divers aanbod ondersteuning bij zowel de keuze en invulling van de contracten als bij de overstap. Daarbij zal, mede aan de governance van pensioenfondsen gerelateerd, in de komende jaren ook aandacht zijn voor de risico’s die een succesvolle transitie in de weg kunnen staan vanuit strategisch, operationeel, financieel, compliance en uitbestedingsoogpunt. Communicatie over pensioen is essentieel voor draagvlak en vertrouwen in het pensioenstelsel, zeker in een periode waarin de sector bezig is met grote veranderingen. Wat veranderingen voor deelnemers gaan betekenen, moet steeds uitlegbaar zijn en dat vergt goede communicatie, via de juiste kanalen, op de goede momenten en passend bij de doelgroep. Het overzetten van aanspraken, de effecten van (de transitie naar) een nieuw pensioencontract op de pensioenopbouw en -uitkeringen, de verschuiving van zekerheden en risico’s; bij dit soort grote veranderingen willen we als pensioensector werkgevers en deelnemers goed meenemen. Publiek draagvlak voor wat er staat te gebeuren is immers essentieel voor de landing van de veranderingen. Daarvoor is in samenwerking tussen overheid en sector in 2021 gestart en wordt in 2022 en daarna gecontinueerd met voorbereidingen voor communicatietrajecten over de veranderingen. Daarnaast wordt in 2022 ook ingezet op een goede communicatie vanuit pensioenfondsen naar hun deelnemers en werkgevers. Een aantal zaken zijn straks als gevolg van de nieuwe wetgeving verplicht, zoals het inrichten van een digitale tool voor keuzebegeleiding, het nagaan van de risicohouding van deelnemers en communicatie over de eenmalige uitkering en pensioenverdeling bij scheiding. Daarnaast kijken we in de komende jaren ook naar verdere vernieuwingen van communicatie en beeldvorming over pensioen, die van meerwaarde kunnen zijn voor deelnemers en werkgevers. We gaan in 2022 door met bewustwordingscampagnes zoals Nuietsdoenaanjepensioen.nl voor jongeren die starten met pensioenopbouw en blijven we deelnemen aan Pensioenlab voor jonge professionals. Ook blijven we in 2022 en daarna actief met de Pensioenchecker als eenvoudige manier voor deelnemers om hun pensioen te checken. Om de witte vlek van werknemers zonder pensioen te verminderen gaan we in 2022 door met (communicatie-)activiteiten die voortvloeien uit het aanvalsplan witte vlek van de Stichting van de Arbeid. Voor (startende) werkgevers die nog geen pensioenregeling hebben en zich afvragen of en bij welk pensioenfonds zij thuishoren, ontwikkelen we met de hulp van bedrijfstakpensioenfondsen een laagdrempelige ‘activatie’ tool. Daarmee kunnen werkgevers zelf nagaan bij welk pensioenfonds zij hun medewerkers moeten aanmelden. De tool is ook nuttig voor werknemers om te herleiden waar ze pensioen hebben opgebouwd (vergeten pensioen) of zouden moeten opbouwen (witte vlek). De governance van pensioenfondsen is met het oog op de transitie naar een nieuw pensioenstelsel de komende jaren van groot belang.. Van pensioenfondsen wordt verwacht dat zij in een veeleisende bestuurlijke (transitie)omgeving optimaal uitvoering geven aan hun taak. Van belang is niet alleen wat er in het stelsel verandert, maar ook hoe pensioenfondsen het beste met hun deelnemers kunnen overstappen. Dat raakt aan besluitvorming(sprocessen), gezamenlijke verantwoordelijkheid, draagvlak en beleidsruimte van pensioenfondsbesturen. Een goede organisatie en borging van de governance is een essentiële factor voor het succes van de transitie naar een ander pensioencontract. In 2022 wordt daarom door de Pensioenfederatie in samenwerking met sociale partners en het Verbond van Verzekeraars verder gewerkt aan het informatieplatform Implementatie WTP. Het platform richt zich op ondersteuning van onder meer pensioenfondsbesturen bij een efficiënt besluitvormingsproces op weg naar het nieuwe pensioenstelsel. De lancering van het platform is voorzien in januari 2022. Ook zal gestart worden met een analyse van de impact van de Wet toekomst pensioenen op uitbestedingsrelaties. Bij de behandeling van de WTP zal aandacht zijn voor het versterken van de open normen in pensioenwetgeving. In het aankomende jaar wordt binnen de vereniging gestart met de herziening van de Code Pensioenfondsen en zal verder worden gewerkt aan de aanpassing van de handreiking geschiktheid. Verder zorgt de Pensioenfederatie ervoor dat, conform de Code Pensioenfondsen ook in de komende jaren het gesprek over diversiteit gevoerd blijft worden. Op dit thema wordt de samenwerking met de Stichting van de Arbeid, Topvrouwen.nl, ViiP, PensioenLab, VNO Jong Management en VITP voortgezet. Na de inwerkingtreding van de WTP in 2023 zal worden gestart met een onderzoek naar de gevolgen van wijzigende bestuurlijke verhoudingen voor efficiënte besluitvorming en bestuursmodellen. De markt van pensioenuitvoerders verschuift als gevolg van de diverse veranderingen in het pensioenlandschap. Consolidaties zijn al langer gaande onder pensioenfondsen, maar door de stelselvernieuwingen krijgt deze beweging mogelijk nog een extra duwtje in de rug. Welke kansen biedt een trend van uniformering en standaardisering voor de sector? Wat betekent het onderscheidend vermogen van pensioenfondsen en hoe gaan pensioenfondsen hun producten ontwikkelen nu steeds meer nadruk komt te liggen op optimaal (persoonlijk) resultaat? Deze vragen en meer ontwikkelingen pakken we in 2022 binnen de vereniging op. We komen met een analyse van de marktverschuivingen en wat deze voor onze leden (kunnen) betekenen en zullen toewerken naar een herijking van onze gezamenlijke positionering op dat thema. Pensioen voor alle werkenden blijft ook de komende jaren als thema en activiteit op onze agenda staan. Het Pensioenakkoord van 2019 zet in op vrijwillige pensioenopbouw door zelfstandigen in de tweede pijler. In 2021 bleken de experimenteervoorstellen van enkele bedrijfstakpensioenfondsen helaas niet haalbaar. De mogelijkheden om vanuit het huidige kader voor zelfstandigen een aantrekkelijk vrijwillig aanbod te doen, bleken (wettelijk) te beperkt. De experimenteerwetgeving is onderdeel van de Wet toekomst pensioenen en de Pensioenfederatie zal namens haar leden in gesprek blijven met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de uitwerking en de bijbehorende lagere regelgeving. De Pensioenfederatie neemt daarnaast in 2021/2022 deel aan het onderzoek van de Stichting van de Arbeid naar (andere) mogelijkheden voor vrijwillige pensioenopbouw door zelfstandigen. Daarbij kijkt de Pensioenfederatie in het bijzonder naar de alternatieve mogelijkheden die passend kunnen zijn vanuit pensioenfondsenperspectief en komen we in 2022 met een herijking van onze positionering op dit arbeidsmarkt thema.