Bevoegdheids- en verantwoordelijkheidsverdeling

Als gevolg van de implementatie van de Wet versterking bestuur pensioenfondsen en de IORP-II richtlijn is de governance van pensioenfondsen flink veranderd. Een implementatie van de verschillende (nieuwe) rollen en functies in het besluitvormingsproces bevindt zich in de afrondende fase.

In 2021 volgt een periode waarin de verschillende rapportagelijnen en controlemechanismen in onderlinge samenhang gaan opereren. Deze fase zal zich kenmerken door afstemming van de verschillende bevoegd- en verantwoordelijkheden ten behoeve van efficiënte besluitvorming. In 2021 zorgen we voor een overzicht van de bevoegdheids- en verantwoordelijkheidsverdeling en de onderlinge verhoudingen tussen de verschillende gremia en personen betrokken bij het besturen van een pensioenfonds. Het overzicht wordt meegenomen in de handreiking geschiktheid. Tevens wordt gewerkt aan heldere terminologie en toelichting van de wetgever bij een passende bevoegdheids- /verantwoordelijkheidsverdeling in de wetsvoorstellen voor het nieuwe pensioencontract. Daarbij is ook aandacht voor de (onlangs) gemaakte systeemkeuzes.

Handreiking geschiktheid

De geschiktheid van beleidsbepalers is essentieel. Waar in het verleden voornamelijk aandacht bestond voor de individuele beleidsbepaler, is gebleken dat voor een goede governance van een pensioenfonds juist het collectief essentieel is.

Boardroom dynamics, diversiteit, toekomstvisie en permanente educatie en ontwikkeling maken dat kwaliteiten van een individuele beleidsbepaler maximaal kunnen worden benut. De Pensioenfederatie zet zich daarbij in voor een goed evenwicht tussen de geschiktheidstoets van DNB en de eigen verantwoordelijkheid van pensioenfondsen. De handreiking geschiktheid is daarvoor een belangrijke tool voor pensioenfondsen. Door veranderingen is deze toe aan actualisatie. Niet alleen is de Beleidsregel Geschiktheid van DNB in 2020 gewijzigd. Ook de ontwikkelingen rond het nieuwe pensioencontract zijn hiervoor relevant. Afhankelijk van de voortgang zal in de loop van 2021 mogelijk al een start kunnen worden gemaakt met het actualiseren van de handreiking geschiktheid. Een van de uitgangspunten zal het collectieve belang zijn. Ook zal worden onderzocht of uitbreiding van de werkingssfeer van de handreiking wenselijk is met handvaten voor het selecteren van geschikte sleutelfunctiehouders en/of -vervullers. Ook het plan van aanpak Diversiteit dat in 2018 door de Stichting van de Arbeid en de Pensioenfederatie is uitgebracht, zal integraal in de handreiking worden verwerkt.


Diversiteit

Een zorgvuldige en diverse samenstelling van pensioenfondsorganen (bestuur, intern toezicht, verantwoordingsorgaan dan wel belanghebbendenorgaan) is belangrijk voor de kwaliteit van besluitvorming en maatschappelijke afspiegeling zorgt voor draagvlak.

Aandacht voor diversiteit is een doorgaand proces. Ook in 2021 vindt de Pensioenfederatie het belangrijk dat pensioenfondsen inzetten op meer diversiteit binnen de pensioenfondsorganen. Daartoe wordt het stappenplan, dat is opgenomen in de recent aangepaste Code Pensioenfondsen, onder de aandacht gebracht om pensioenfondsen te faciliteren in wat zij kunnen doen om op korte termijn aan de normen te voldoen. We werken daarbij ook samen met verschillende partijen (zoals PensioenLab, Vrouwen In Institutioneel Pensioen, sociale partners en werving- en selectiebureaus) om diversiteit blijvend onder de aandacht te brengen.


Compliance

Vanuit DNB is er steeds meer aandacht voor de niet-financiële risico’s. Integriteit en compliance zijn hier een belangrijk onderdeel van. De Pensioenfederatie faciliteert haar leden bij het zo optimaal mogelijk inrichten van de compliancefunctie in de governance van het pensioenfonds.

De Pensioenfederatie heeft daartoe verschillende actuele modeldocumenten en handreikingen over compliance beschikbaar. In 2021 zal in aanvulling op de compliance-modeldocumenten onder andere een overzichtsdocument worden geschreven. In dit overzichtsdocument zal worden opgenomen wat er van pensioenfondsbesturen wordt verwacht op het gebied van compliance, voorzien van praktische tips en best practices.


Code Pensioenfondsen

Eind 2020 heeft de Monitoringcommissie van de Code Pensioenfondsen haar nalevingsrapportage gepubliceerd.

De aanbevelingen en bevindingen zullen in 2021 worden opgepakt. Gezien de ontwikkelingen rondom het nieuwe pensioencontract en de daaruit voortvloeiende aspecten voor de Code Pensioenfondsen zal het onderzoek naar de actualisatie van de Code doorlopen in 2021.


Extern toezicht op pensioenfondsen

Externe toezichthouders houden pensioenfondsen scherp om hun deelnemers een goed pensioen te bieden. Een sterke sector is gebaat bij goed toezicht. De Pensioenfederatie ziet in het belang van een sterke sector enkele aandachtspunten voor het toezicht.

De open normen in de Pensioenwet geven ruimte aan pensioenfondsbestuurders om daar op gepaste wijze invulling aan te geven. Onder druk van financiële ontwikkelingen zien we steeds vaker dat de toezichthouders deze open normen nader willen invullen. Dat leidt tot spanningen met de sector. Pensioenfondsen willen stabiel kunnen besturen in het belang van de deelnemer. Juist in deze dynamische en onzekere tijden is dat essentieel. Een verdere stapeling van regels, kosten en werk staan daaraan in de weg. De Pensioenfederatie zet de gesprekken over het belang van open normen voor de sector voort met de toezichthouders. Nederlandse pensioenfondsen zijn belangrijke spelers op financiële markten, net als banken en verzekeraars. De financiële toezichthouders in Europa en Nederland zien pensioenfondsen als integraal onderdeel van de financiële sector. Hierbij is er niet altijd oog voor het feit dat Nederlandse pensioenfondsen (zeker na het vertrek van het Verenigd Koninkrijk) een unieke positie innemen in de Europese financiële sector. Een pensioenfondsbestuur is niet alleen verantwoordelijk voor de aansturing van een financiële onderneming, maar moet ook zorgen voor draagvlak voor de collectieve pensioenregeling. De Pensioenfederatie zal dit blijven benadrukken richting toezichthouders en in de Europese lobby. In 2021 wil de Pensioenfederatie een verkenning doen naar twee vormen van toezicht: ‘direct toezicht op Pensioen uitvoeringsorganisaties’ en ‘activiteiten-gebaseerd toezicht’. Dit om na te gaan hoe in beide (nieuwe) vormen van toezicht een goede verhouding aangebracht kan worden tussen het beheersen van financiële risico’s enerzijds en draagvlak voor risico’s anderzijds.