3.1.1 Beeldvorming over pensioen

Voor meer vertrouwen in het tweede pijler pensioen, is het van belang dat deelnemers daarover de juiste beelden krijgen aangereikt. Met name in financieel uitdagende tijden is het belangrijk dat deelnemers nieuwsberichten over hun pensioen in de juiste context kunnen zien. Daarbij helpt het bieden van context en dat we deelnemers meenemen in een aansprekend, begrijpelijk, eerlijk en consistent verhaal over het tweede pijler pensioen.

Door meer informatie te bieden over ons unieke Nederlandse pensioenstelsel en de voordelen van zo’n collectieve pensioenregeling: risicodeling, een levenslange uitkering en lage kosten, waardoor deelnemers veelal het dubbele van hun premie-inleg uitgekeerd krijgen. Ook de aanvullende uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid en de nabestaandenpensioenen mogen meer onder de aandacht worden gebracht, want pensioen is veel meer dan alleen een levenslange uitkering bij pensionering van de deelnemer. Het promoten van deze sterke punten draagt bij aan een positievere beeldvorming over het tweede pijler pensioen en de uitvoerders daarvan: de pensioenfondsen.


Daarnaast kan een betere basiskennis van deelnemers over hun pensioen het voor hen gemakkelijker maken om naast het nu ook te denken aan de toekomst en ervaren zij pensioenonderwerpen minder snel als te ingewikkeld.


In 2020 zetten we ons in om de digitale Mbo-lessen die we samen met Wijzer in geldzaken in het afgelopen jaar hebben ontwikkeld voor studenten, actief onder de aandacht van scholen te brengen met een gerichte campagne. Studenten maken zo van dichtbij kennis met het onderwerp pensioen. Daarnaast fungeert de Pensioenfederatie als linking pin tussen Mbo-scholen die geïnteresseerd zijn in een gastles en medewerkers van pensioenfondsen die gastlessen willen geven. Dat gebeurt het hele jaar door en tijdens de Week van het geld en de Pensioen3daagse wordt de intensiteit verder opgeschaald. Door pensioenfondsen te koppelen aan gerelateerde Mbo-opleidingen krijgt de sector een ‘gezicht’ en krijgen de Mbo-ers basiskennis over pensioen aangereikt waarmee ze hun voordeel kunnen doen bij toekomstige arbeidsvoorwaardengesprekken waarin pensioen een belangrijk onderdeel is.


Voor de doelgroep 25- tot 35-jarigen gaan we verder met de campagne ‘De tijd van je leven.’ Centrale vraag daarbij is: wanneer moet je aan je pensioen denken? In de campagne staat een aantal life-events centraal waarbij je een officiële handtekening zet zoals bij trouwen of het accepteren van een nieuwe baan. Het zetten van de handtekening markeert het moment van dat life event en dus ook (met een knipoog) van het moment dat je aan je pensioen moet denken.


De doelgroep 40 plus willen we activeren om jaarlijks hun pensioen te checken. Door pensioen persoonlijk relevant maken, laat dat deelnemers de relatie zien tussen pensioen en de keuzes die zij maken in hun leven. De dit jaar ontwikkelde Pensioenchecklist van de Pensioenfederatie, die een aantal life-events koppelt aan pensioen, kan daarbij helpen. Alle leden kunnen de checklist inzetten. We zullen de checklist ook in 2020 onder de aandacht van onze leden blijven brengen.


Samen met leden ontwikkelen we een aantal communicatiemiddelen die basiskennis overbrengen over thema’s als hoe werkt het tweede pijler pensioen?, wat is de meerwaarde? en waarom kiezen we daarvoor in Nederland? Ook actualiteiten als pensioenverlagingen en het nieuwe pensioencontract en wat daarmee samenhangt maken we op een laagdrempelige manier (visueel) inzichtelijk. Deze communicatiemiddelen stellen we ter beschikking aan onze leden en zetten we daarnaast ook actief in richting media en andere stakeholders. In 2020 gaan we met stakeholders in gesprek over het beeld dat zij hebben van de sector en welke kansen de sector nog meer zou kunnen benutten.


3.1.2 Effectieve communicatie over tweede pijlerpensioen

Pensioenfondsen zetten de deelnemer voorop. Het is daarbij een breed gedragen ambitie in de sector om de deelnemers het goede gevoel te geven dat pensioen een waardevol iets is. In de praktijk blijft het echter een enorme uitdaging om mensen tijdig te betrekken bij hun financiële planning, en bij hun pensioen in het bijzonder.

Veel Nederlanders staan pas laat in hun werkende leven stil bij hun pensioen en hun inkomen na pensionering. Maar tegen die tijd zijn de mogelijkheden tot bijsturing meestal veel beperkter dan op jongere leeftijd. Effectieve pensioencommunicatie is erop gericht om deelnemers tijdig in hun leven te bereiken, inzicht of overzicht te geven in hun pensioensituatie, bewust te maken van het effect van de keuzes die zij in hun leven maken op hun pensioen en waar nodig te activeren om keuzes te maken. Daarbij zien we de ontwikkeling dat deelnemers steeds meer keuzemogelijkheden krijgen. Dat betekent dat in de dienstverlening aan en het ontzorgen van deelnemers ook nog meer gevraagd wordt van pensioenfondsen.


De Pensioenfederatie wil in 2020 stappen zetten om de pensioencommunicatie collectief naar een hoger plan te brengen, in de eerste plaats door zich sterk te maken voor het wegnemen van belemmeringen in wet- en regelgeving en die te vervangen door effectieve regels. Zo bleek in 2019 tijdens de evaluatie van de Wet pensioencommunicatie dat deelnemers het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) als informatiedrager weinig raadplegen, dat Pensioen123 als verplicht format weinig effectief is en dat deelnemers de Pensioenvergelijker en de Werkgeverschecklist nauwelijks gebruiken. Ook bleek dat pensioenfondsen belemmeringen ervaren bij digitaal communiceren en dat verplichte uniforme formats de ontwikkeling van maatwerkcommunicatie in de weg staan. In 2020 moeten de conclusies van de evaluatie Wet Pensioencommunicatie worden omgezet in verbeteringen.


De Pensioenfederatie pleit daarbij voor de volgende punten:

  • Wegnemen van niet-effectieve, inefficiënte communicatieverplichtingen en -middelen;
  • Meer ruimte voor segmentatie en maatwerk zodat pensioenfondsen beter kunnen aansluiten op de behoeften en kenmerken van (eigen) deelnemers;
  • Verminderen van nadruk op het overbrengen van feitelijke pensioenkennis en meer aandacht voor communicatie die prikkelt en tot actie aanzet;
  • Wegnemen van belemmeringen om digitaal te communiceren.


De Pensioenfederatie zal in 2020 samen met haar leden onderzoeken hoe we deelnemers het beste kunnen bereiken met communicatiemiddelen.


Een ander nieuw initiatief om de effectiviteit van pensioencommunicatie te vergroten is het stimuleren van de uitwisseling van kennis en kunde tussen de leden onderling. Dat doen we onder meer door bewezen effectieve concepten en inspirerende good practices van pensioenfondsen via onze website te delen. In 2019 is op de website een voor de leden beschikbare ‘Etalage’ gebouwd waarin pensioenfondsen de ideeën en initiatieven van andere pensioenfondsen kunnen bekijken. Zo kunnen pensioenfondsen elkaar inspireren. De Pensioenfederatie bouwt in 2020 verder aan dit platform o.a. voor het delen van inzichten over effectieve pensioencommunicatie met communicatieprofessionals binnen de sector.


Zorgambitie

Voor pensioenfondsen wordt het steeds relevanter om van een zorgplicht door te schakelen naar een zorgambitie. Dat komt vooral doordat keuzemogelijkheden van deelnemers toenemen. Dat hangt samen met de introductie van een nieuw pensioencontract in de vorm van een premieovereenkomsten, de eenmalige uitkeringsmogelijkheid, het bieden van flexibiliteit rondom life-events zoals bij het nabestaandenpensioen en nieuwe mogelijkheden van beleggingen op maat, waarbij meer afstemming tussen beleggingen en risicovoorkeuren mogelijk wordt. Toenemende keuzemogelijkheden maken het essentieel dat de zorgambitie goed wordt ingevuld. Dit stelt de pensioenfondsen in staat om goed in te spelen op deze ontwikkeling en hun deelnemers te begeleiden en te ontzorgen bij het maken van belangrijke pensioenkeuzes.


Zorgambitie is iets wat ieder pensioenfonds uiteindelijk zelf vormgeeft en bepaalt. Om de leden handvatten te kunnen bieden bij de gedachtenvorming en beleidsbepaling onderzoeken we momenteel samen met hen wat die keuzebegeleiding van deelnemers door pensioenfondsen zou kunnen inhouden. Zorgambitie gaat namelijk verder dan het voldoen aan wettelijke plichten. Zo kijken we ook naar de rol van werkgevers, de mogelijkheden in dienstverlening aan deelnemers en de criteria waaraan we willen voldoen. Een zorgambitie moet aansluiting vinden bij de behoeften van deelnemers en werkgevers en de capaciteit van het pensioenfonds. Samen met de pensioenfondsen werkt de Pensioenfederatie in de werkgroep Zorgplicht aan het ontwerpen van een kader waarbinnen pensioenfondsen die zorgambitie zelf kunnen inrichten. Voorop staat daarbij het delen van kennis en ervaring over wat moet, mag, en vandaag ook al kan. In 2020 faciliteert de Pensioenfederatie daartoe bijeenkomsten met de pensioenfondsen. We zoeken en delen in die bijeenkomsten praktische voorbeelden en handvatten voor het invullen van de zorgambitie door pensioenfondsen. De Pensioenfederatie zal deze praktijkvoorbeelden en handvatten voor de pensioenfondsen bundelen in een toolkit, die pensioenfondsbesturen in staat stelt het gesprek hierover te voeren en actie te ondernemen.