1. Pensioensector: kansen en uitdagingen


Op alle fronten is de wereld om ons heen in beweging. We zien dynamiek op de financiële markten, veranderingen op de arbeidsmarkt, de opmaat naar Tweede Kamer verkiezingen in 2021, de start van een nieuwe Europese Commissie, de ontwikkelingen van het ECB beleid, de Brexit en spanningen op het internationale speelveld (handelsoorlogen). Ontwikkelingen die dichtbij of verder weg, direct of indirect, ook van invloed zijn op Nederlandse pensioenen. Zo’n roerige omgeving geeft de pensioensector veel onzekerheid. Welke uitdagingen als ook kansen zien we in 2020?

Eén van de grootste onzekerheden in de komende periode is de ontwikkeling en volatiliteit van de financiële markten. De macro-economische ontwikkelingen hebben de afgelopen periode gezorgd voor het manifesteren van één van de grootste financiële risico’s voor pensioenfondsen: het lage renterisico. De rente is historisch laag en dat heeft effect op alle pensioenfondsen. Het verschilt per pensioenfonds wat de impact ervan is. Bij ongewijzigd beleid zijn er zorgen over (een) dreigende (stapeling van) verlagingen voor de komende jaren, over premieontwikkelingen en toekomstige opbouw. Deze uitdagingen vragen de komende jaren onze volle aandacht en om oplossingen die houdbaar zijn voor nu en in de toekomst. Het managen van de verwachtingen van deelnemers is daarbij van cruciaal belang. Zij zien de ontwikkelingen ook en maken zich zorgen als daar geen goede oplossingen voor worden geboden. De uitdaging is om tot goede en houdbare oplossingen te komen. Daar ligt een opdracht voor de sector om de communicatie zodanig aan te scherpen dat de waarde van het tweede pijlerpensioen ook in zwaardere tijden helder op het netvlies van deelnemers blijft staan.


Een andere grote uitdaging is de uitwerking van het pensioenakkoord tussen het kabinet en sociale partners over de vernieuwing van het pensioenstelsel. De vernieuwing zal grote veranderingen met zich mee brengen en het pad naar met name het nieuwe pensioencontract, luistert nauw en vraagt in 2020 onze continue aandacht. Dit traject biedt de kans om ook voor de toekomst tot een robuust pensioenstelsel te komen.


De arbeidsmarkt verandert. We zien verschuivingen in arbeidsrelaties en door nieuwe technologieën ook verschuivingen in sectoren. Het aantal zelfstandigen neemt toe en daarmee ook het aantal werkenden dat als zelfstandige geen aanvullend pensioen binnen de tweede pijler op kan bouwen. Wat zijn de maatschappelijke gevolgen als een groeiende groep geen of onvoldoende aanvullend pensioen opbouwt en wat betekent dat voor de collectiviteit in de tweede pijler en? Daar ligt een uitdaging voor de samenleving en tegelijk een kans voor de pensioensector om met een aanbod te komen.

Deelnemers krijgen steeds meer pensioenkeuzes. Bijvoorbeeld door de komst van het nieuwe pensioencontract, de toekomstige eenmalige uitkering op het moment van pensionering en door de veranderende inrichting van het nabestaandenpensioen. Dat biedt een kans voor de pensioensector om deelnemers bij het maken van keuzes meer en beter te begeleiden en ontzorgen.


Van de pensioensector wordt veel verandervermogen gevraagd. Technologie kan bijdragen aan voldoende verandervermogen en aan het verhogen van de kwaliteit van het risicomanagement en de compliance. Tegelijkertijd zorgt technologie er ook voor dat de pensioensector wordt geconfronteerd met nieuwe risico’s op het gebied van bijvoorbeeld dataveiligheid en procesbeheersing. De uitdaging is om de doelmatigheid en beheersing van de vele informatiestromen de komende jaren zo effectief en efficiënt mogelijk in te richten, ook mede met het oog op de uitwerking van het pensioenakkoord. Dat geldt ook voor het beheersbaar houden van de regeldruk en uitvoeringskosten en voor de werkbaarheid van de bestuurlijke inrichting van pensioenfondsen.


Kortom, er is veel beweging in en rondom de pensioensector. Hoe gaan we om met alle uitdagingen en welke kansen kunnen we verzilveren? Deze agenda neemt u mee in wat de Pensioenfederatie samen met haar leden in 2020 wil gaan doen voor een waardevol pensioen voor de deelnemer, nu en in de toekomst.